Συναλλαγματικός Κίνδυνος – τον έχεις ακούσει, τον αναγνωρίζεις;

Το ξεκίνημα του φετινού καλοκαιριού είναι αρκετά ιδιαίτερο και συμβολικό καθώς συνοδεύεται από την επανεκκίνηση της οικονομίας. Όλες οι επιχειρήσεις, όσες βέβαια κατάφεραν να επαναλειτουργήσουν, τουριστικές και μη, “τρέχουν” να καλύψουν τις τρύπες των τελευταίων μηνών. Σε αυτόν όμως τον αγώνα ταχύτητας, με τις λίγες γνώσεις που έχω, θα συμβούλευα να είμαστε προσεκτικοί. Άλλωστε, όσο πιο γρήγορα ”τρέχεις” τόσο πιο εύκολα μπορεί να ”σκοντάψεις”. Μάλιστα, το ”σκόνταμμα” μπορεί να προέλθει από αιτίες γνωστές αλλά που τις υπολογίζουμε λίγο. Μια τέτοια αιτία είναι και ο γνωστός συναλλαγματικός κίνδυνος. Στο παρακάτω άρθρο λοιπόν, θα προσπαθήσω να δώσω μια πρώτη ”γεύση” αναφορικά με αυτόν. Η εμβάθυνση σε ειδικότερα ζητήματα θα έρθει σε επόμενα άρθρα καθώς το σημερινό αποσκοπεί στο να λειτουργήσει ως ερέθισμα. Έχουμε και λέμε λοιπόν:

Ο συναλλαγματικός κίνδυνος μπορεί να οριστεί ως το πιθανό κέρδος ή ζημία που θα υποστεί το κάθε άτομο όταν δραστηριοποιείται στο διεθνές εμπόριο, όταν επενδύει σε ξένες χώρες και γενικότερα όταν μετατρέπει χρήματα από ένα νόμισμα σε ένα άλλο. Ο συναλλαγματικός κίνδυνος, πηγάζει από το γεγονός ότι η εκάστοτε συναλλαγματική ισοτιμία δηλαδή, η τιμή στην οποία ένα νόμισμα ανταλλάσσεται για ένα άλλο, μεταβάλλεται στον χρόνο. Με άλλα λόγια, οι ισοτιμίες παρουσιάζουν διακυμάνσεις, γεγονός που επιφέρει πιθανές απώλειες αλλά και πιθανά κέρδη.

Ο συναλλαγματικός κίνδυνος, εμφανίζεται διαρκώς στην καθημερινότητά μας και με ποικίλες μορφές. Μάλιστα, η διεθνής βιβλιογραφία, ορίζει τις παρακάτω τρεις κατηγορίες συναλλαγματικού κινδύνου:

Έκθεση συναλλαγής

Είναι ίσως η πιο συχνή μορφή κινδύνου συναλλαγματικής ισοτιμίας. Συναντάται σε κάθε εμπορική συναλλαγή η οποία εκπληρώνεται σε χρόνο μεταγενέστερο της συμφωνίας. Ένα ενδεικτικό παράδειγμα αποτελεί η αγοραπωλησία ενός επιβατικού οχήματος. Συγκεκριμένα, ένας Έλληνας πουλάει το αυτοκίνητό του σε έναν Βούλγαρο. Η τιμή του οχήματος ορίστηκε στα 2000 ευρώ ενώ ο αγοραστής θα πληρώσει στο νόμισμα της χώρας του. Τη στιγμή της συμφωνίας, η ισοτιμία ευρώ/Λεβ, είναι 1,96 (στην πραγματικότητα είναι σταθερό με το ευρώ). Αυτό σημαίνει ότι ο πωλητής θα λάβει 1956 Λεβ. Ωστόσο, η πληρωμή θα γίνει 5 μέρες αργότερα με την παραλαβή του οχήματος. Την ημέρα της πληρωμής, η ισοτιμία είναι  1,50 πράγμα που ορίζει την πληρωμή του Βούλγαρου στα 1500 Λεβ και μεταφράζεται σε απώλεια 456 Λεβ για τον Έλληνα.

Έκθεση μετάφρασης

Αυτή η μορφή, απασχολεί κυρίως νομικά πρόσωπα που έχουν στο εξωτερικό περιουσιακά στοιχεία, υποχρεώσεις και γενικότερα ροές εισοδήματος. Όπως μπορεί να γνωρίζετε, οι επιχειρήσεις υποχρεούνται να μεταφράζουν την αξία των παραπάνω στοιχείων στο νόμισμα στο οποίο τηρούν τα λογιστικά τους βιβλία. Αυτή η «μετάφραση», γίνεται με ένα ποσοστό ρίσκου προερχόμενο από την μεταβλητότητα της αντίστοιχης ισοτιμίας. Η διαχείριση λοιπόν του συναλλαγματικού κινδύνου, είναι ιδιαίτερα κομβική. Αν δεν γίνει προσεκτικά, ενδέχεται να υπάρξει μια υποτίμηση στην αξία των περιουσιακών στοιχείων ή μία υπερεκτίμηση των υποχρεώσεων. Έτσι, εν αγνοία μας, μπορεί να έχει ζημιωθεί η λογιστική εικόνα του οργανισμού μας και να επηρεαστεί αρνητικά η χρηματοδοτική μας ικανότητα.

Συναλλαγματικός κίνδυνος και οικονομική έκθεση

Είναι κίνδυνος μακροπρόθεσμου χαρακτήρα. Αναφέρεται στις συνολικές επιπτώσεις που έχει επιφέρει η μεταβλητότητα της συναλλαγματικής ισοτιμίας σε ολόκληρη την αγοραία αξία της εκάστοτε επιχείρησης. Πιο απλά, οι απώλειες εξαιτίας των συναλλαγματικών διακυμάνσεων «μαζεύονται» με το πέρασμα του χρόνου και πλήττουν έτσι την οικονομική θέση και ανταγωνιστικότητα του οργανισμού μας.

Ο συναλλαγματικός κίνδυνος μέσα από το παράδειγμα της BMW

Ο όμιλος BMW, στον οποίο ανήκουν οι μάρκες BMW, Mini και Rolls Royce, άρχισε με την νέα χιλιετία να εξάγει έντονα στις αγορές της Κίνας, της Ρωσίας και της Ινδίας. Οι αγορές αυτές, αν και κερδοφόρες, έφεραν την γνωστή αυτοκινητοβιομηχανία αντιμέτωπη με τις επιπτώσεις του συναλλαγματικού κινδύνου. Όπως αναφέρει η εταιρία, η μεταβλητότητα των ισοτιμιών μέσα σε μία τετραετία (2005-2009) οδήγησε σε απώλειες της τάξης των δύο δισεκατομμυρίων ευρώ.

Το δυσθεώρητο αυτό ποσό, καθιστά ξεκάθαρο ότι ο συναλλαγματικός κίνδυνος είναι πραγματικός και ιδιαίτερα επιζήμιος εάν δεν αντιμετωπιστεί.

Το σχέδιο δράσης

Μια πρώτη σκέψη ήταν η αύξηση των τιμών από την μεριά της BMW. Αυτή η ιδέα δεν υλοποιήθηκε καθώς ο όμιλος φοβήθηκε ότι οι αυξημένες τιμές θα περιορίσουν τις πωλήσεις. Τελικά, αυτό που αποφασίστηκε ήταν μια δίπτυχη στρατηγική.
Στο πρώτο σκέλος, ο όμιλος, προσπάθησε να βρει έναν τρόπο να ξοδεύει χρήματα στο νόμισμα των πωλήσεων. Δηλαδή, θέλησε να χρησιμοποιεί τα εκάστοτε τοπικά νομίσματα. Στο δεύτερο σκέλος, μιας που ο συναλλαγματικός κίνδυνος δεν μπορεί να περιοριστεί μονάχα με τον παραπάνω τρόπο, αποφασίστηκε να δημιουργηθούν τμήματα υπεύθυνα για την οικονομική διαχείριση (treasury centers).

Έτσι λοιπόν, η BMW έκανε σημαντικές άμεσες επενδύσεις στις ξένες αγορές και κατάφερε να αυξήσει την παραγωγή εκτός Γερμανίας από το 20% στο 40% μόλις σε μια δεκαετία. Πλέον, διαθέτει εργοστάσια παραγωγής οχημάτων και ανταλλακτικών σε παραπάνω από 13 χώρες. Επίσης, στην προσπάθεια της να χρησιμοποιεί τα τοπικά νομίσματα, δημιούργησε σημαντικές σχέσεις με εξωτερικούς προμηθευτές και οδηγήθηκε σε επιπλέον επενδύσεις. Παράλληλα, τα νέα οικονομικά τμήματα, διαχειρίζονται τα συναλλάγματα, ερευνούν συχνά τις πιθανές μεταβολές των ισοτιμιών και προτείνουν τους βέλτιστους τρόπους αντιμετώπισης του συναλλαγματικού κινδύνου.

Τα σημεία επιτυχίας

Συνοπτικά, με την μεταφορά της παραγωγικής δραστηριότητας στις ξένες αγορές, η BMW κατάφερε να περιορίσει σημαντικά τις απώλειες από τις διακυμάνσεις στις συναλλαγματικές ισοτιμίες. Επιπρόσθετα, η παρουσία σε έναν μεγάλο αριθμό χωρών την επιτρέπει να είναι πιο κοντά στους πελάτες της αλλά και να μοιράσει τους κινδύνους της εφοδιαστικής της αλυσίδας, ένα ζήτημα ζωτικής σημασίας σε χρονιές όπως η φετινή.

Βιβλιογραφία

Για τη συγγραφή του άρθρου χρησιμοποιήθηκαν οι παρακάτω πηγές:
Οι πληροφορίες από το site investopedia.com
Το άρθρο του Financial Times με τίτλο “The case study: How BMW dealt with exchange rate risk” και link


Κάρολος Κουροπαλάτης

Είμαι τελειόφοιτος του τμήματος Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας. Το ενδιαφέρον μου για θέματα καινοτομίας και γενικότερα για την επιχειρηματικότητα αποτέλεσε το κίνητρο για να ασχοληθώ με την αρθρογραφία.